Vasıl Ne Demek Osmanlıca?
İzmir’de yaşayan biri olarak, her gün farklı insanlarla karşılaşıp, birbirinden enteresan sohbetlere şahit oluyorum. Ama geçenlerde öyle bir şey oldu ki, bir kelimeyle karşılaştım ve şüpheye düştüm: “Vasıl ne demek Osmanlıca?” Hani bir kelimeyi bir anda hayatının her anında duyuyor gibi olursun ya… İşte, o kelime de buydu! Osmanlıca bir kelime olan “vasıl”ı öğrendikten sonra, sanki sokaklarda, kafelerde, her yerde duyduğum bir şey haline geldi. Tabii, arada bu kelimeyi tam olarak anlayamadan gülümsediğim de oldu. Bu yazıda, hem Osmanlıca bir kelimeyi kafamızda netleştireceğiz, hem de gündelik hayatla bağdaştırarak biraz eğleneceğiz.
“Vasıl” Ne Demek?
Öncelikle, “vasıl” kelimesinin anlamına bir göz atalım. Osmanlıca kökenli bir kelime olan “vasıl”, “ulaşan, erişen” anlamına gelir. Yani, bir yere ya da bir şeye ulaşan, erişen kişi demektir. Bu kelime, biraz eski okullarda ya da eski metinlerde geçiyor ama hani bazen bir kelimeyi duyduğunda, içinde garip bir “günümüzle ne ilgisi var?” duygusu uyanır ya, işte o hissi tam yaşadım.
Bir arkadaşım geçenlerde bana şöyle dedi: “Abi, dün gece bir vasıl oldum.” Şok oldum. Yani, adam Osmanlıca mı konuşuyor şimdi? Ben de cevap verdim: “Vasıl oldum dediğine göre, demek ki bir yere ulaşmışsın, ama önemli olan o yere nasıl ulaştığındır. Hani kaybolmuşken bulduysan, bravo sana.” O an birbirimize bakıp güldük ama o kadar kafa karıştırıcıydı ki, kendi iç sesimle de şunu düşündüm: “Vasıl, ya da ulaşmak… Yani eskiden ulaşmanın da bir edebi yönü mü vardı? Hani eskiden ‘yolda ne yaptın’ demek yerine ‘nasıl ulaştın?’ diye mi sorarlardı?”
Vasıl Olmanın Günümüzdeki Hali
Tabii, Osmanlıca “vasıl”ın bu kadar tarihi ve ağır bir anlamı varken, ben nasıl bir ‘vasıl’ oldum diye düşünmeye başladım. Bir düşünün, ben her gün işe gitmek için otobüse binerken de bir “vasıl” oluyorum aslında. Yani, hepsinden önemlisi de var ya, ulaşmak…
Örneğin, geçen hafta metroya yetişmek için koştuğumda, neredeyse bir maraton koşucusu gibiydim. Yani, düşünün, insanlar sabah işe gitmek için o kadar uğraşıyorlar ki, günümüz “vasıl”ları, “işe ulaştık” demek yerine, “yolda nasıl bir yolculuk yaptık” diye tartışıyorlar. Bir metronun son iki saniyesinde “vasıl” olduğumda, belki de en çok istediğim şey, sadece koltuğa oturmak. “Vasıl” olmak mı? Tabii, ama işte o koltuk, o “başarı” bir başka.
Bir de “vasıl” kelimesinin pozitif ve negatif halleri var sanki. Mesela, diyelim ki “evde de vasıl oldum” dediğinde, bu ulaşan birisi olarak, mutlu bir şekilde yemek hazırlayıp bir çayı demlemiş oluyorsun. Ama mesela “Vasıl oldum ama geceyi bitiremiyorum, bu da başarısızlık” demek de var. Yani hayat, bazen ne kadar ulaşmak istediğimizle değil, ulaşmak istemediğimiz şeylerle de ilgileniyor.
Vasıl Olmaya Çalışırken Yapılan Komik Hatalar
İzmir gibi büyük bir şehirde, “vasıl” olmak her zaman kolay olmayabiliyor. Hani, ne zaman bir yere ulaşmaya çalışsak, birden “yolda kayboldum” diyebiliyoruz. Hele ki bir kafeye gitmek istediğinde, haritadan değil, telefonun yol tarifiyle bir şekilde ulaşmayı hedeflediğinde… İşte o zaman “vasıl” olduğunun farkına varıyorsun.
Diyelim ki, sosyal medyada bir kafeye bakıyorsun ve diyorlar ki, “En popüler mekan, kesin buraya gelmelisin.” Ama sen, yolda kaybolmuşsun, orada yanlış bir sokağa sapmışsın, sonra bir bakıyorsun: Yine Google Maps’e düştün. O an içindeki ses: “Vasıl oldum ama asıl doğru yeri bulamadım, bu ulaşma şekli değil!”
O zaman soruyorum, hani biz her gün “vasıl” olurken aslında o kadar da ulaşmak istediğimiz yere mi ulaşıyoruz, yoksa yanlış yerlere mi? Bunu düşünmek gerekiyor, değil mi?
Bir Vasıl Hikâyesi
Bir arkadaşım vardı, adı Efe. O, her zaman sosyal medyada bir şeyler paylaşır, “Vasıl oldum, işte hedefime ulaştım!” diye yazar. Ama bir gün, o da bu “vasıl”ın ne olduğunu sorgulamaya başladı. Bir akşam, sosyal medya üzerinden canlı yayın yapıyordu. O yayında şöyle dedi: “Hedefim yok, neden vasıl oldum ki?” O an, Efe’nin söylediği kelimeye takıldım. Ama bir süre sonra şunu fark ettim: Gerçekten bazen ulaşmaya çalıştığın yerler, aslında başkalarının hayal ettiği yerlerdir.
Gülerek cevap verdim: “Vasıl oldum dedin, ama kimseye ulaşmadın galiba, hedefin yok!” Tabii ki, şaka yapıyordum, ama o anın gerçekten de çok anlamlı bir tarafı vardı. İnsanlar hedeflerine ulaşmaya çalışırken bazen kaybolurlar. Ama gerçekten “vasıl” olmak, bir yere değil, kendi iç yolculuğuna ulaşmaktır.
Sonuç Olarak
“Vasıl ne demek Osmanlıca?” sorusuna verdiğimiz yanıt, belki de sadece kelimeyi anlamak değil, bir bakıma, kendi hayat yolculuğumuzu sorgulamaktır. Bazen bu yolculuklar, kaybolmuş gibi görünse de, aslında her an, her “vasıl” bir anlam taşır. Önemli olan, sadece nereye ulaştığımız değil, bu yolculukta ne öğrendiğimizdir.
Bunu yazarken, bir yandan düşündüm de: Belki de bazen hedefe ulaşmanın yolu, sadece bir kelimenin anlamını keşfetmekten geçiyordur. “Vasıl”, sadece bir kelime değil; aynı zamanda ulaşmak, kaybolmak ve sonunda yeniden bulmakla ilgili bir yolculuğun adı olabilir.